2020 йилнинг дастлабки олти ойида Республика ташқи савдо айланмаси 15,8 млрд. долларга етди ва ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 3,5 млрд. долларга камайди. Давлат статистика қўмитаси маълумотларига кўра, экспорт ҳажми 22,6% ($6,28 млн), импорт — 15% ($9,57 млн) тушди.

Асосий савдо ҳамкорлари:

Асосий савдо ҳамкори, бир йил аввал, Хитой еди. Ушбу мамлакат билан савдо ҳажми 2,8 млрд долларни ташкил этди. Россия иккинчи ўринда (2,5 млрд.доллар), Қозоғистон эса учинчи ўринда (1,3 млрд.доллар).

Ушбу уч мамлакат билан импортга нисбатан кучли қарама-қаршилик мавжуд ($2.04 миллиард, $1.9 миллиард ва $0.9 миллиард).

Шунингдек, кучли ўнталикда Жанубий Корея, Туркия, Германия, Қирғизистон, Афғонистон, Тожикистон ва Туркманистон ҳам бор эди. Тожикистон, Афғонистон ва Қирғизистон импортдан кўпроқ экспорт қилди.

2020 йилнинг январ-июн ойларида МДҲ мамлакатлари ташқи савдо айланмасининг улуши 34,4% ни ташкил етди, 2019 йилнинг шу даврига нисбатан 0,8% га камайди.

Экспорт қилиш:

2020 йилнинг январ-июн ойларида экспорт ҳажми $ 6,2 млрд. ни ташкил етди ва ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 18,2% га камайди.

Мамлакат экспорт таркибида олтин (33,8%), ундан кейин саноат моллари (18,7%), хизматлар (16,1%), озиқ-овқат ва жонли ҳайвонлар (8,9%), кимёвий моддалар (6,1%), минерал ёқилғилар (5,1%) ва бошқалар ҳукмронлик қилади.

«МДҲ давлатлари ва бошқа хорижий давлатлар ўртасида товар ва хизматларни экспорт қилиш йўналишида фарқ бор. Шундай қилиб, МДҲ мамлакатларига экспортнинг 23,5%и, аввало, хизматлар экспорти, кейинчалик саноат моллари ва озиқ-овқат маҳсулотлари, шунингдек, жонли ҳайвонлар, турли тайёр маҳсулотлар экспортига тўғри келади», – деб қайд этади статистика қўмитаси.

МДҲ мамлакатларига ичимликлар, тамаки, ноозиқ-овқат хом ашёси (ёқилғидан ташқари), машина ва транспорт ускуналари, турли тайёр маҳсулотлар, шунингдек, ҳайвонот ва ўсимлик ёғи экспортлари энг тез суръатлар билан ўсиб бормоқда. Пасайиш, аввало, минерал ёқилғи, озиқ-овқат маҳсулотлари ва кимёвий моддалар экспортида қайд этилмоқда.

Дастлабки олти ойда Ўзбекистон 234,6 млн долларлик газ экспорт қилди, бу еса ўтган йилги кўрсаткичдан 76% камдир. Нефт етказиб бериш 60% га, рангли металлар-30% га камайди.

Асосий сабаб-ташқи бозорларда талабни камайтирган коронавирус пандемияси. Масалан, Хитойга газ етказиб бериш уч баробар қисқарган, Россияга эса улар бутунлай тўхтаб қолган.

Импорт:

Ўтган йилнинг шу даврига нисбатан ўсиш 15% пасайишига – йил бошидан бери, мамлакат импорти $9,5 миллиардни ташкил этди.

Ўзбекистон асосан машина ва транспорт ускуналари (37,1%), саноат моллари (16,8%), шунингдек, кимёвий моддалар ва шу каби маҳсулотларни (13,7%) сотиб олади.

Машина ва транспорт ускуналари импортининг улуши ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 35,9% дан 37,1% га, озиқ-овқат ва жонли ҳайвонлар 8,1% дан 7,9% га, саноат моллари — 17,7% дан 16,8% га камайди.

Хизматлар импорти 9,7% дан 6,9% га камайди. Озиқ-овқат ва жонли ҳайвонлар импорт ҳажмининг камайиши шакар, шакар ва асал маҳсулотлари (6,4% га), ҳайвонлар озуқаси (3,9% га) билан боғлиқ.

Саноат моллари, норуда маҳсулотлар (33,1% га), пўкак ва ёғоч маҳсулотлари (мебелдан ташқари) учун импорт ҳажмининг (26,8% га) камайиши ҳам кузатилади.

«Сўнгги ойларда МДҲ мамлакатлари ва бошқа хорижий давлатлар билан импорт улуши барқарорлашди», – дея қайд этди статистика қўмитаси.

Йилнинг дастлабки олти ойида қурилиш материаллари импортининг ҳажми 5,1% ни ташкил етиб, $489,4 млн.га етди. Бу ўтган йилнинг шу кўрсаткичидан 21,9% пастдир.

Энг муҳими, мамлакат ёғоч ва ёғоч маҳсулотларини импорт қилди. 2020 йилнинг биринчи ярим, уларнинг импорти $231,8 млн (2019 йилга нисбатан 19,0% кам) ташкил етди.

Энг сезиларли пасайиш цемент учун қайд этилди, унинг материаллари 2,3 баробардан кўпроқ камайди — 2019 нинг биринчи ярмида $87.5 миллиондан шу йилнинг шу даврига қадар $37.5 миллионгача.

Бунга жорий йилнинг апрел ойида ҳукумат томонидан жорий этилган цементнинг импортига чеклов қўйилиши сабаб бўлди. Қурилиш ишлари карантин тадбирлари туфайли мамлакат бўйлаб тўхтатилгач, шунингдек, маҳаллий ишлаб чиқарувчиларни қўллаб-қувватлаш мақсадида цементга бўлган талабнинг кескин пасайиши туфайли амалга ошди.